Mạt gà hoạt động mạnh vào ban đêm như thế nào?

Khi môi trường chuyển sang tối, mạt đỏ gà có xu hướng rời các khe, kẽ và nơi trú ẩn trong chuồng để tìm vật chủ và hút máu. Sau bữa máu tương đối ngắn, chúng rời cơ thể gà và quay trở lại nơi trú ẩn. Ban ngày, phần lớn quần thể lại nằm trong các khe và vị trí kín thay vì thường xuyên ở trên cơ thể gà.

Chính kiểu hoạt động này khiến mạt đỏ khác với một số ngoại ký sinh trùng thường được phát hiện trực tiếp trên vật nuôi.

Ban đêm mạt gà rời nơi trú ẩn để làm gì?

Hoạt động quan trọng nhất là tìm gà để hút máu.

Mạt đỏ là ngoại ký sinh trùng hút máu bắt buộc ở những giai đoạn cần bữa máu. Từ các nơi trú ẩn gần vị trí gà nghỉ, chúng tìm đến vật chủ nhờ nhiều tín hiệu liên quan đến vật chủ và môi trường. Các nghiên cứu mô tả mạt có thể phản ứng với những tín hiệu như nhiệt, rung động, carbon dioxide (CO₂) và các tín hiệu hóa học.

Điều này cũng giải thích tại sao các khe, kẽ nằm gần nơi gà nghỉ ban đêm thường là những vị trí quan trọng khi kiểm tra mạt.

Mạt gà ở trên cơ thể gà bao lâu khi hút máu?

Mạt đỏ không nhất thiết sống liên tục trên cơ thể gà. Một bữa máu có thể chỉ kéo dài khoảng 30–60 phút, sau đó mạt rời vật chủ và trở lại môi trường chuồng.

Vì vậy, khi kiểm tra gà vào ban ngày, người chăn nuôi có thể không tìm thấy mạt trên lông hoặc da dù trong chuồng vẫn đang tồn tại một quần thể mạt.

Đây là điểm rất quan trọng trong thực tế: không thấy mạt trên gà không đồng nghĩa với không có mạt trong chuồng.

Sau khi hút máu, mạt gà đi đâu?

Sau khi lấy được bữa máu, mạt đỏ thường quay về những nơi trú ẩn trong chuồng như:

• Khe và kẽ của hệ thống chuồng.
• Mối nối giữa các bộ phận của lồng.
• Khu vực cầu đậu và giá đỡ.
• Khe quanh ổ đẻ.
• Các vị trí tối, kín gần nơi gà nghỉ.
• Những khoảng trống nhỏ trong kết cấu chuồng và thiết bị.

Phần lớn vòng đời của D. gallinae diễn ra ngoài vật chủ. Mạt có xu hướng tập trung trong các nơi trú ẩn, khiến việc chỉ kiểm tra trên cơ thể gà không phản ánh đầy đủ mức độ hiện diện của chúng trong chuồng.

Vì sao bóng tối thuận lợi cho hoạt động của mạt gà?

Tập tính kiếm ăn của mạt đỏ chịu ảnh hưởng của chu kỳ sáng – tối. Một nghiên cứu thực nghiệm cho thấy điều kiện tối kéo dài liên quan đến tỷ lệ hút máu cao hơn và sự gia tăng quần thể mạt trong điều kiện nghiên cứu. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa chỉ riêng bóng tối quyết định mức độ nhiễm mạt trong một trang trại thực tế.

Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, cấu trúc chuồng, mật độ mạt ban đầu, khả năng tiếp cận vật chủ và biện pháp kiểm soát của trại cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của quần thể.

Gà có thể bị ảnh hưởng như thế nào khi mạt hoạt động vào ban đêm?

Khi mạt đỏ xuất hiện với mật độ cao, việc bị hút máu lặp lại có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và phúc lợi của đàn gà. Các tài liệu khoa học ghi nhận tình trạng nhiễm D. gallinae có liên quan đến thiếu máu, ngứa, bồn chồn và những thay đổi hành vi; ở mức độ nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn có thể trở nên đáng kể.

Do mạt thường hoạt động trong thời gian gà nghỉ, một số biểu hiện bất thường về đêm có thể là lý do để người chăn nuôi kiểm tra kỹ hơn, nhưng không nên dựa vào một biểu hiện đơn lẻ để kết luận đàn chắc chắn bị mạt.

Khi nào nên kiểm tra mạt gà?

Nếu ban ngày không tìm thấy mạt nhưng vẫn nghi ngờ trại có mạt đỏ, việc kiểm tra vào khoảng thời gian tối có thể giúp quan sát hoạt động của chúng dễ hơn.

Người nuôi có thể tập trung kiểm tra khu vực gần nơi gà nghỉ, cầu đậu, ổ đẻ, khe chuồng và các mối nối. Ban ngày vẫn có thể tìm mạt, nhưng cần kiểm tra sâu vào những nơi trú ẩn thay vì chỉ quan sát trên cơ thể gà.

Việc theo dõi nhiều vị trí và thực hiện định kỳ sẽ cung cấp thông tin hữu ích hơn so với một lần kiểm tra đơn lẻ.

Vì sao hiểu tập tính ban đêm lại quan trọng khi kiểm soát mạt?

Mạt đỏ dành phần lớn thời gian ngoài vật chủ và trú trong những vị trí khó tiếp cận. Đây là một trong những đặc điểm khiến việc kiểm soát D. gallinae trở nên phức tạp. Các tài liệu về quản lý mạt đỏ cũng nhấn mạnh vai trò của việc theo dõi quần thể và kết hợp nhiều biện pháp kiểm soát thay vì chỉ dựa vào quan sát mạt trên cơ thể gà.

Khi đã xác định đàn có mạt, người chăn nuôi cần lựa chọn giải pháp phù hợp và sử dụng đúng hướng dẫn.

FLULA ORAL chứa Fluralaner 10 mg/ml, được sử dụng trong chương trình kiểm soát mạt trên đàn gà. Liều sử dụng là 0,5 mg Fluralaner/kg thể trọng, tương đương 1 ml FLULA ORAL/20 kg thể trọng, sử dụng 2 lần, cách nhau 7 ngày.

Bên cạnh việc điều trị đàn, việc tiếp tục theo dõi những nơi mạt thường trú ẩn trong chuồng giúp đánh giá tình trạng mạt sau xử lý và phát hiện sớm khi mật độ mạt có dấu hiệu tăng trở lại.

Kết luận

Mạt đỏ gà hoạt động chủ yếu vào ban đêm: chúng rời các khe, kẽ và nơi trú ẩn để tìm gà hút máu, sau đó quay trở lại môi trường chuồng. Đây là lý do người chăn nuôi có thể khó phát hiện mạt khi chỉ kiểm tra gà vào ban ngày.

Vì vậy, khi nghi ngờ đàn có mạt, cần kiểm tra cả gà và môi trường chuồng, đặc biệt là các khe chuồng, ổ đẻ, cầu đậu và mối nối. Hiểu đúng thời điểm mạt hoạt động và nơi chúng trú ẩn là cơ sở quan trọng để phát hiện sớm và xây dựng biện pháp kiểm soát phù hợp.