Mạt gà có sống trên cơ thể gà cả ngày không?

Khi phát hiện đàn gà có mạt, nhiều người thường nghĩ rằng mạt sẽ bám liên tục trên cơ thể vật chủ. Tuy nhiên, với mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae), tập tính lại khác. Loài mạt hút máu này dành phần lớn thời gian ngoài cơ thể gà, trú ẩn trong các khe, kẽ của chuồng và chủ yếu tìm đến vật chủ vào thời gian tối để hút máu.

Đặc điểm này giải thích vì sao có những trường hợp kiểm tra gà vào ban ngày không thấy nhiều mạt nhưng thực tế chuồng vẫn đang có mạt tồn tại.

Mạt gà có sống trên cơ thể gà cả ngày không?

Không, nếu đang nói đến mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae). Loài này không sống liên tục trên cơ thể gà mà dành phần lớn vòng đời ngoài vật chủ. Ban ngày, chúng thường ẩn trong các khe, kẽ và cấu trúc của chuồng; khi trời tối, mạt rời nơi trú ẩn để tiếp cận gà và hút máu.

Một lần hút máu của mạt đỏ thường tương đối ngắn. Các tài liệu ghi nhận chúng có thể chỉ ở trên gà khoảng 30–60 phút trong một lần tiếp cận vật chủ, sau đó quay trở lại nơi trú ẩn.

Vì vậy, phần lớn thời gian trong ngày, người nuôi có thể phải tìm mạt ở môi trường chuồng chứ không phải trên cơ thể gà.

Ban ngày mạt gà thường ở đâu?

Mạt đỏ có xu hướng trú tại những vị trí kín và khó bị tác động trong chuồng. Những khu vực gần nơi gà nghỉ vào ban đêm đặc biệt đáng chú ý.

Khi kiểm tra, có thể tập trung vào:

• Khe và kẽ của hệ thống chuồng.
• Các mối nối của lồng.
• Khu vực cầu đậu và giá đỡ.
• Khe quanh ổ đẻ.
• Các khoảng trống giữa thiết bị và khung chuồng.
• Những góc tối, kín gần vị trí gà nghỉ.

Mạt có thể tập trung tại những nơi trú ẩn này để tiêu hóa bữa máu; đây cũng là nơi diễn ra các hoạt động như lột xác, giao phối và đẻ trứng.

Ban đêm mạt gà mới lên cơ thể gà?

Mạt đỏ gà chủ yếu tiếp cận vật chủ vào thời gian tối để hút máu, mặc dù không nên hiểu đây là quy luật tuyệt đối rằng chúng không bao giờ hút máu vào thời điểm khác. Các nghiên cứu mô tả D. gallinae là ngoại ký sinh trùng hoạt động về đêm và thường ẩn trong chuồng vào ban ngày.

Sau khi rời nơi trú ẩn, mạt tìm vật chủ, hút máu trong khoảng thời gian tương đối ngắn rồi quay trở lại các khe, kẽ.

Chính tập tính “ẩn trong chuồng – tìm vật chủ – hút máu – quay lại nơi trú ẩn” khiến mạt đỏ có thể khó phát hiện nếu người nuôi chỉ bắt gà lên kiểm tra vào ban ngày.

Không tìm thấy mạt trên gà có nghĩa là đàn không bị mạt?

Không. Không tìm thấy mạt trên cơ thể gà vào ban ngày chưa đủ để kết luận đàn không có mạt đỏ.

Đây là một điểm rất quan trọng khi kiểm tra D. gallinae. Vì phần lớn quần thể có thể đang nằm trong các vị trí trú ẩn của chuồng, việc chỉ quan sát da và lông gà dễ dẫn đến bỏ sót.

Nếu nghi ngờ có mạt, nên kiểm tra đồng thời:

Trên đàn gà + các khe chuồng + ổ đẻ + cầu đậu + mối nối + những vị trí kín gần nơi gà nghỉ.

Có thể kết hợp kiểm tra vào thời gian tối để quan sát hoạt động của mạt khi chúng rời nơi trú ẩn tìm vật chủ.

Có phải loại mạt gà nào cũng rời cơ thể vật chủ?

Không. Đây là lý do cần xác định đúng loại mạt trước khi áp dụng cách kiểm tra.

“Mạt gà” là cách gọi có thể được dùng cho nhiều loài mạt ký sinh trên gia cầm. Chẳng hạn, mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae) chủ yếu sống ngoài vật chủ, trong khi mạt phương Bắc (Ornithonyssus sylviarum) có tập tính sống trên vật chủ và thường được tìm thấy ở vùng quanh lỗ huyệt, đuôi và ngực.

Do đó, không nên áp dụng đặc điểm “ban ngày ẩn trong chuồng, ban đêm lên gà” cho tất cả các loài mạt trên gia cầm.

Trong các trại đang gặp vấn đề với mạt đỏ, hiểu đúng tập tính sống ngoài vật chủ sẽ giúp việc kiểm tra chính xác hơn.

Vì sao tập tính sống ngoài cơ thể khiến mạt đỏ khó kiểm soát?

Việc phần lớn quần thể trú trong các khe, kẽ tạo ra một thách thức đáng kể. Nhiều cá thể có thể nằm sâu trong những vị trí khó quan sát và khó tiếp cận bằng các biện pháp xử lý môi trường thông thường. Đây là một trong những nguyên nhân khiến kiểm soát D. gallinae tại trại gà đẻ tương đối phức tạp.

Vì vậy, quản lý mạt không nên chỉ dựa trên việc “có nhìn thấy mạt trên gà hay không”. Theo dõi mật độ mạt và kiểm tra các điểm trú ẩn trong chuồng cũng là những phần quan trọng của chương trình kiểm soát.

FLULA ORAL được sử dụng như thế nào trong kiểm soát mạt gà?

FLULA ORAL chứa Fluralaner 10 mg/ml, được sử dụng trong chương trình kiểm soát mạt trên đàn gà.

Liều sử dụng:

0,5 mg Fluralaner/kg thể trọng = 1 ml FLULA ORAL/20 kg thể trọng, sử dụng 2 lần, cách nhau 7 ngày.

Khác với việc chỉ tìm cách tiếp cận các khe, kẽ nơi mạt đang trú ẩn, Fluralaner được đưa vào cơ thể gà qua đường uống. Các tài liệu khoa học cũng ghi nhận Fluralaner dùng qua nước uống là một hướng kiểm soát D. gallinae trên đàn gà.

Việc sử dụng cần tuân thủ đúng hướng dẫn sản phẩm, đồng thời tiếp tục theo dõi tình trạng mạt và duy trì quản lý vệ sinh chuồng trại.

Hiểu đúng nơi mạt sống để kiểm tra chính xác hơn

Với mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae), câu trả lời cho câu hỏi “mạt gà có sống trên cơ thể gà cả ngày không?” là không. Chúng dành phần lớn thời gian ngoài vật chủ, trú trong các khe, kẽ của chuồng và chủ yếu tiếp cận gà vào thời gian tối để hút máu.

Do đó, khi kiểm tra mạt gà, đừng chỉ quan sát trên cơ thể vật nuôi. Tìm đúng các điểm trú ẩn trong chuồng, kiểm tra vào thời điểm phù hợp và theo dõi định kỳ sẽ giúp đánh giá tình trạng mạt trong trại chính xác hơn.