Mạt gà là ngoại ký sinh trùng gây nhiều khó khăn trong chăn nuôi, đặc biệt tại các trang trại gà đẻ. Tuy nhiên, không phải lúc nào người chăn nuôi cũng dễ dàng phát hiện mạt trên cơ thể gà. Một trong những nguyên nhân là mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae) có tập tính hút máu chủ yếu vào ban đêm, trong khi ban ngày chúng thường ẩn náu trong môi trường chuồng.
Hiểu rõ thời điểm mạt gà hút máu sẽ giúp người chăn nuôi lựa chọn thời gian kiểm tra phù hợp và chủ động phát hiện sự hiện diện của ký sinh trùng này.
Mạt gà thường hút máu vào thời điểm nào?
Mạt đỏ gà thường hút máu vào ban đêm, đặc biệt trong khoảng thời gian chuồng tối và đàn gà đang nghỉ ngơi.
Khi môi trường chuyển sang tối, mạt có xu hướng rời những khe, kẽ và nơi trú ẩn để tìm đến cơ thể gà. Sau khi hút máu, chúng quay trở lại các vị trí kín trong chuồng.
Tuy nhiên, không có một khung giờ cố định áp dụng cho tất cả trang trại. Thời điểm hoạt động của mạt còn chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ chiếu sáng và điều kiện môi trường.

Vì sao mạt đỏ gà thường hút máu vào ban đêm?
Mạt đỏ gà là loài ngoại ký sinh có tập tính hoạt động chủ yếu trong bóng tối.
Ban ngày, chúng thường trú ẩn tại các khe chuồng, mối nối, cầu đậu hoặc khu vực quanh ổ đẻ. Khi điều kiện ánh sáng thay đổi, mạt có thể rời nơi trú ẩn để tìm vật chủ.
Đặc biệt, khi gà nghỉ ngơi, mạt có cơ hội tiếp cận và hút máu mà ít bị tác động bởi sự di chuyển của vật chủ.
Đây cũng là lý do việc chỉ kiểm tra gà vào ban ngày có thể khiến người chăn nuôi bỏ sót mạt đang tồn tại trong chuồng.
Mạt gà hút máu trong bao lâu?
Một lần hút máu của mạt đỏ gà thường diễn ra trong thời gian tương đối ngắn, có thể khoảng 30–60 phút.
Sau khi hút máu, mạt thường rời cơ thể gà và quay về những vị trí trú ẩn trong môi trường chuồng.
Tại đây, chúng có thể tiêu hóa bữa máu và tiếp tục các hoạt động trong vòng đời.
Điều này giải thích vì sao mạt đỏ không nhất thiết phải sống liên tục trên cơ thể gà, dù máu là nguồn dinh dưỡng cần thiết cho quá trình phát triển và sinh sản của chúng.
Mạt gà có hút máu vào ban ngày không?
Có thể, nhưng ban đêm vẫn là thời điểm hoạt động hút máu chủ yếu của mạt đỏ gà.
Tập tính hoạt động có thể thay đổi tùy theo điều kiện môi trường, ánh sáng và khả năng tiếp cận vật chủ.
Trong những hệ thống chuồng có chương trình chiếu sáng đặc biệt, người chăn nuôi nên dựa vào chu kỳ sáng – tối thực tế để lựa chọn thời điểm kiểm tra.
Ngoài ra, cần phân biệt mạt đỏ gà với những loài mạt khác có thể sống thường xuyên trên cơ thể gia cầm.

Mạt gà hút máu ban đêm ảnh hưởng thế nào đến đàn gà?
Khi mật độ mạt cao, việc hút máu lặp lại có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng nghỉ ngơi của đàn.
Một số vấn đề có thể xuất hiện gồm:
- Gà bồn chồn, khó nghỉ ngơi vào ban đêm.
- Kích ứng da, tăng hành vi rỉa lông.
- Mất máu kéo dài, có nguy cơ thiếu máu khi nhiễm nặng.
- Ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn gà đẻ.
Tuy nhiên, những biểu hiện trên không đặc hiệu cho mạt. Người chăn nuôi cần kiểm tra thực tế để xác định nguyên nhân.
Làm thế nào để phát hiện mạt gà khi chúng hút máu?
Người chăn nuôi có thể sử dụng đèn pin để kiểm tra chuồng sau khi đàn gà bước vào thời gian nghỉ.
Nên tập trung quan sát khu vực gần nơi gà nghỉ, cầu đậu, ổ đẻ và các khe chuồng. Đây là những vị trí mạt đỏ có thể di chuyển qua khi tìm vật chủ.
Ngoài ra, có thể kết hợp bẫy giám sát mạt và kiểm tra định kỳ để theo dõi tình trạng trong chuồng.
Không phát hiện mạt trong một lần kiểm tra chưa đủ để kết luận đàn hoàn toàn không có mạt.
Kiểm soát mạt gà hút máu bằng cách nào?
Khi xác định đàn có mạt đỏ, người chăn nuôi cần lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp và tiếp tục theo dõi tình trạng ký sinh trùng.
FLULA ORAL chứa hoạt chất Fluralaner 10 mg/ml, được sử dụng qua nước uống để kiểm soát mạt trên đàn gà.
Theo hướng dẫn sản phẩm, liều sử dụng là 0,5 mg Fluralaner/kg thể trọng, tương đương 1 ml FLULA ORAL/20 kg thể trọng, sử dụng 2 lần, cách nhau 7 ngày.
Fluralaner được hấp thu vào cơ thể gà. Khi mạt nhạy cảm hút máu từ gà đã được điều trị, chúng tiếp xúc với hoạt chất, qua đó giúp kiểm soát quần thể mạt.
Việc sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và kết hợp giám sát, vệ sinh chuồng trại.

Kết luận
Mạt đỏ gà chủ yếu hút máu vào ban đêm, khi chuồng tối và đàn gà đang nghỉ ngơi. Sau bữa máu, chúng thường rời cơ thể gà để quay lại các khe, kẽ trong chuồng.
Vì vậy, người chăn nuôi không nên chỉ kiểm tra mạt vào ban ngày. Hiểu đúng thời điểm mạt hoạt động, kết hợp quan sát chuồng vào ban đêm và theo dõi định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm, từ đó lựa chọn giải pháp kiểm soát phù hợp.
