Cập Nhật Tình Hình Lưu Hành Các Bệnh Động Vật và Khuyến Cáo Vắc Xin

Ngày 10/2/2025, Cục Thú y đã phát hành công văn số 276 TY-DT, cung cấp thông tin mới nhất về tình hình lưu hành các vi rút liên quan đến bệnh động vật: Cúm gia cầm, Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục và Dịch tả heo châu Phi tại Việt Nam trong năm 2023 – 2024. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết tình hình dịch bệnh và đưa ra khuyến cáo sử dụng vắc xin phòng ngừa.

1. Tình Hình Lưu Hành Vi Rút Cúm Gia Cầm

Lưu Hành Vi Rút CGC A/H5

Trong hai năm 2023 – 2024, vi rút Cúm gia cầm (CGC) chủ yếu là các chủng A/H5N1 và A/H5N6. Cụ thể:

• A/H5N1: Chiếm ưu thế, được phát hiện ở nhiều mẫu tại các chợ gia cầm trên toàn quốc. Vi rút này được ghi nhận ở các tỉnh miền Bắc, miền Trung và miền Nam, cho thấy sự phân bố rộng rãi và tiềm ẩn nguy cơ lây lan cao.
• A/H5N6: Chỉ phát hiện ở một số ít mẫu tại ba tỉnh miền Bắc (Cao Bằng, Lạng Sơn, Nam Định). Số lượng mẫu phát hiện rất hạn chế, nhưng vẫn cần theo dõi chặt chẽ để ngăn chặn sự phát triển của chủng vi rút này.

Phân Tích Giải Trình Tự Gen

Kết quả giải trình tự gen cho thấy vi rút CGC A/H5N1 thuộc nhiều nhánh khác nhau, cụ thể:

• Chủng A/H5N1: Có nhiều nhánh khác nhau, bao gồm:
  • Nhánh 2.3.2.1c: Phát hiện ở một số tỉnh miền Trung và miền Nam, cho thấy sự đa dạng trong cấu trúc di truyền của vi rút.
  • Nhánh 2.3.4.4b: Chia thành hai nhánh phụ, được phát hiện rải rác trên cả nước. Nhánh phụ 2.3.4.4b1 tập trung ở miền Nam, trong khi nhánh phụ 2.3.4.4b3 phân bố rộng rãi hơn.
  • Nhánh 2.3.2.1e: Phát hiện ở một số tỉnh miền Nam, chủng này có nguồn gốc từ Lào và Campuchia trong giai đoạn 2022 – 2023.

Khuyến Cáo Vắc Xin

Cục Thú y khuyến cáo các địa phương nên lựa chọn vắc xin phù hợp dựa trên tình hình lưu hành vi rút và hiệu lực của các loại vắc xin hiện có. Đặc biệt, nếu địa phương có nhiều chủng vi rút CGC lưu hành, cần ưu tiên lựa chọn vắc xin có khả năng bảo hộ rộng để tiêm phòng cho đàn gia cầm tại địa phương.

2. Lưu Hành Vi Rút Lở Mồm Long Móng

Tình Hình Lưu Hành

Vi rút Lở mồm long móng (LMLM) típ O Cathay đã được phát hiện tại Đồng Nai vào tháng 11/2023. Năm 2024, kết quả giám sát lưu hành vi rút cho thấy chỉ có típ O với các dòng Mya-98, Ind2001e và PanAsia đang lưu hành. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh.

Khuyến Cáo Vắc Xin

Các địa phương cần quyết định việc lựa chọn chủng loại vắc xin LMLM đã được cấp Giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam. Theo khuyến cáo của Tổ chức Thú y thế giới (WOAH/OIE), khi tiêm phòng bao vây ổ dịch, gia súc nên được tiêm vắc xin có hoạt lực (hàm lượng kháng nguyên) cao từ 6PD50 trở lên để đảm bảo hiệu quả phòng ngừa.

3. Tình Hình Viêm Da Nổi Cục

Lưu Hành Vi Rút VDNC

Vi rút VDNC lưu hành tại Việt Nam thuộc chủng Neethling, giống 100% với vi rút VDNC đã gây các ổ dịch tại Trung Quốc. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

Khuyến Cáo Vắc Xin

Kết quả sử dụng vắc xin VDNC tại nhiều địa phương trên cả nước trong thời gian qua đã chứng minh rằng giải pháp phòng, chống bệnh VDNC bằng vắc xin rất hiệu quả. Cục Thú y khuyến cáo sử dụng vắc xin chứa vi rút VDNC nhược độc chủng Neethling, vì nó sẽ cho hiệu quả phòng bệnh cao hơn so với các loại vắc xin dị chủng.

4. Dịch Tả Heo Châu Phi

Lưu Hành Vi Rút DTLCP

Năm 2023, kết quả giải trình tự gen trên các mẫu đại diện chỉ phát hiện chủng vi rút DTLCP mang cả gen B646L (p72) và E183 (p54) thuộc genotype II. Năm 2024, các mẫu đại diện cho thấy sự hiện diện của chủng vi rút DTLCP tái tổ hợp mang cả gen B646L (p72) thuộc genotype I và E183L (p54) thuộc genotype II.

Chủng vi rút này được phát hiện rải rác ở một số địa phương trên cả nước và có 100% tương đồng với các chủng vi rút DTLCP tái tổ hợp xuất hiện ở Trung Quốc trong các năm 2021 – 2022, Mông Cổ năm 2022 và Cameroon năm 2023.

Khuyến Cáo Vắc Xin

Hiện nay, có hai loại vắc xin DTLCP do Việt Nam sản xuất đã được cấp Giấy chứng nhận lưu hành. Các địa phương cần chủ động tiêm phòng cho đàn heo để ngăn chặn dịch bệnh lây lan, bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và đảm bảo an toàn thực phẩm.

---

Kết Luận: Việc cập nhật thông tin và khuyến cáo sử dụng vắc xin là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe đàn gia súc và đảm bảo an toàn thực phẩm. Các địa phương cần chủ động trong việc tiêm phòng, giám sát tình hình dịch bệnh và thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người chăn nuôi sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ an toàn sức khỏe cộng đồng.

Nguồn: