Mạt gà thường ẩn náu ở đâu trong chuồng nuôi?

Mạt gà, đặc biệt là mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae), không dành toàn bộ thời gian trên cơ thể gà. Đây là loài ngoại ký sinh hút máu có tập tính hoạt động chủ yếu vào ban đêm. Sau khi hút máu, chúng thường rời vật chủ và quay về những vị trí kín trong chuồng để trú ẩn. Vì vậy, muốn phát hiện mạt gà, người chăn nuôi không nên chỉ kiểm tra trên cơ thể gà mà cần tìm đúng những “điểm ẩn” trong chuồng.

Mạt gà thường ẩn náu ở đâu?

Mạt đỏ gà thường ẩn trong các khe, kẽ, mối nối và những vị trí tối, kín gần nơi gà nghỉ. Các vị trí thường gặp gồm khe chuồng, cầu đậu, ổ đẻ, mối nối của lồng, khu vực quanh hệ thống thu trứng và những cấu trúc khó vệ sinh.

Đặc điểm trú ẩn ngoài vật chủ khiến mạt đỏ gà có thể khó được phát hiện nếu người nuôi chỉ quan sát đàn vào ban ngày. Các nghiên cứu về D. gallinae cũng mô tả chúng dành phần lớn thời gian trong môi trường chuồng thay vì trên vật chủ.

1. Khe và kẽ của hệ thống chuồng

Những khe nhỏ giữa các bộ phận của chuồng là vị trí cần kiểm tra đầu tiên khi nghi ngờ có mạt gà.

Mạt có kích thước nhỏ và có xu hướng tập trung trong những nơi kín. Vì vậy, các khe giữa thanh kim loại, vết nứt, khoảng trống giữa hai bộ phận hoặc những góc khuất có thể trở thành nơi trú ẩn.

Đây cũng là lý do quan sát từ bên ngoài chuồng đôi khi không thấy bất thường, nhưng khi kiểm tra sâu vào các khe lại có thể phát hiện mạt.

2. Cầu đậu và các điểm tiếp xúc của cầu đậu

Cầu đậu là khu vực đáng chú ý bởi gà thường tập trung tại đây vào ban đêm – cũng là thời điểm mạt đỏ hoạt động mạnh để tìm vật chủ hút máu.

Không chỉ kiểm tra bề mặt cầu đậu, người nuôi nên chú ý điểm cầu đậu tiếp xúc với khung, giá đỡ hoặc vách chuồng. Những mối nối này tạo ra khoảng trống kín và nằm gần vật chủ, phù hợp với tập tính trú ẩn của mạt đỏ.

3. Ổ đẻ và các khe quanh ổ đẻ

Trong trại gà đẻ, ổ đẻ là một trong những khu vực không nên bỏ qua khi kiểm tra mạt gà.

Cần chú ý các góc ổ, mặt dưới, khe nối, vị trí tiếp xúc giữa ổ đẻ với khung chuồng và những khu vực khó làm sạch. Không nên chỉ quan sát bề mặt dễ nhìn thấy rồi kết luận ổ đẻ không có mạt.

Việc kiểm tra kỹ các cấu trúc này đặc biệt quan trọng khi trại đã phát hiện mạt ở những khu vực lân cận.

4. Mối nối của lồng và thiết bị chăn nuôi

Hệ thống chuồng càng có nhiều chi tiết và mối nối thì càng tạo ra nhiều vị trí cần kiểm tra.

Các điểm bắt vít, chỗ tiếp giáp giữa hai thanh kim loại, mặt dưới thiết bị hoặc khoảng trống giữa thiết bị và khung chuồng đều có thể tạo thành nơi kín.

Nghiên cứu về giám sát D. gallinae cho thấy khả năng ẩn trong nhiều khe, kẽ của hệ thống chuồng là một trong những yếu tố làm cho việc phát hiện và theo dõi quần thể mạt trở nên khó khăn.

5. Khu vực quanh hệ thống thu trứng

Tại các trang trại gà đẻ sử dụng hệ thống thu trứng, những vị trí quanh băng tải, giá đỡ và các điểm tiếp giáp với lồng cũng cần được quan sát.

Thay vì chỉ kiểm tra bề mặt rộng, nên tập trung vào những khoảng hẹp và khuất. Đặc biệt, các vị trí nằm gần nơi gà thường xuyên đứng, nghỉ hoặc đẻ trứng cần được kiểm tra kỹ hơn.

Vì sao mạt gà thích ẩn trong khe, kẽ?

Khe, kẽ cung cấp nơi trú ẩn kín cho mạt đỏ gà trong khoảng thời gian chúng không ở trên vật chủ. Tại các nơi trú ẩn này, mạt có thể tập trung thành cụm và thực hiện nhiều hoạt động trong vòng đời như tiêu hóa bữa máu, giao phối và đẻ trứng.

Tập tính này giải thích vì sao vấn đề mạt gà không chỉ nằm “trên con gà”. Một quần thể đáng kể có thể tồn tại trong chính môi trường chuồng.

Do đó, khi tìm mạt, câu hỏi không chỉ là “trên gà có mạt hay không?” mà còn phải là “trong chuồng mạt đang ẩn ở đâu?”

Làm thế nào để tìm mạt gà trong chuồng vào ban ngày?

Ban ngày là lúc mạt đỏ thường trú ẩn, vì vậy người nuôi cần chủ động kiểm tra các vị trí kín thay vì chỉ nhìn trên đàn.

Có thể tập trung vào:

• Khe và góc khuất của chuồng.
• Mối nối giữa các bộ phận.
• Điểm tiếp xúc của cầu đậu.
• Khe quanh ổ đẻ.
• Mặt dưới của một số cấu trúc và thiết bị.
• Những vị trí gần nơi gà nghỉ vào ban đêm.

Nếu cần, có thể kết hợp theo dõi vào ban đêm, khi mạt đỏ có xu hướng rời nơi trú ẩn và tiếp cận gà để hút máu.

Không thấy mạt trên gà có nghĩa là chuồng không có mạt?

Không. Đối với mạt đỏ gà, không nhìn thấy mạt trên cơ thể gà vào ban ngày chưa đủ để kết luận chuồng không có mạt.

Điều này xuất phát từ tập tính của D. gallinae: chúng thường hút máu vào ban đêm và sau đó rời vật chủ để trú trong môi trường chuồng.

Do đó, nếu đàn có biểu hiện nghi ngờ hoặc trại từng gặp vấn đề về mạt, cần kiểm tra cả môi trường chuồng và những điểm trú ẩn tiềm năng.

Khi phát hiện mạt gà cần làm gì?

Khi xác định có mạt, người chăn nuôi cần đánh giá phạm vi xuất hiện trong đàn và môi trường chuồng, đồng thời lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.

FLULA ORAL chứa Fluralaner 10 mg/ml, được sử dụng trong chương trình kiểm soát mạt trên đàn gà. Liều sử dụng là 0,5 mg Fluralaner/kg thể trọng, tương đương 1 ml FLULA ORAL/20 kg thể trọng, sử dụng 2 lần cách nhau 7 ngày.

Bên cạnh việc sử dụng sản phẩm theo đúng hướng dẫn, vẫn cần duy trì vệ sinh và theo dõi các điểm trú ẩn của mạt trong chuồng. Việc kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm sự xuất hiện trở lại của mạt và đánh giá tình trạng thực tế của trại.

Kiểm tra mạt gà: đừng chỉ nhìn trên cơ thể gà

Muốn tìm mạt gà, đặc biệt là mạt đỏ Dermanyssus gallinae, cần chú ý đến cả môi trường chuồng. Khe chuồng, cầu đậu, ổ đẻ, mối nối lồng và những vị trí kín gần nơi gà nghỉ là các khu vực nên được ưu tiên kiểm tra.

Hiểu đúng nơi mạt trú ẩn giúp người chăn nuôi tránh tình trạng kiểm tra gà vào ban ngày không thấy mạt rồi cho rằng đàn hoàn toàn không có vấn đề. Việc phát hiện đúng vị trí, theo dõi thường xuyên và áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp là những phần quan trọng trong quản lý mạt tại trại gà.