Cách kiểm tra mạt gà vào ban đêm trong trại gà

Mạt gà là một trong những ngoại ký sinh trùng gây nhiều khó khăn cho người chăn nuôi, đặc biệt tại các trang trại gà đẻ. Điều đáng chú ý là dù chuồng đang có mạt, người nuôi vẫn có thể không phát hiện được khi kiểm tra đàn vào ban ngày.

Nguyên nhân đến từ tập tính của mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae). Loài mạt này thường ẩn trong các khe, kẽ của chuồng và chủ yếu tìm đến gà để hút máu vào ban đêm.

Vì vậy, kiểm tra mạt gà vào ban đêm là một phương pháp hữu ích giúp phát hiện sự hiện diện của mạt, đặc biệt khi người chăn nuôi nghi ngờ đàn có mạt nhưng chưa tìm thấy chúng.

Vì sao nên kiểm tra mạt gà vào ban đêm?

Ban đêm là thời điểm mạt đỏ gà thường rời nơi trú ẩn để tìm vật chủ hút máu. Khi gà nghỉ ngơi, mạt có thể di chuyển từ các khe chuồng, cầu đậu hoặc ổ đẻ đến cơ thể gà.

Sau khi hút máu, chúng quay trở lại những vị trí kín trong môi trường chuồng nuôi.

Do đó, nếu chỉ kiểm tra vào ban ngày, người nuôi có thể bỏ sót mạt đang trú ẩn. Quan sát vào ban đêm giúp tăng cơ hội phát hiện mạt khi chúng di chuyển và tiếp cận vật chủ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tập tính này chủ yếu áp dụng cho mạt đỏ gà. Một số loài mạt ký sinh khác có thể sống thường xuyên trên cơ thể gia cầm.

Cần chuẩn bị gì trước khi kiểm tra mạt gà?

Để quá trình kiểm tra thuận tiện và hạn chế làm đàn gà hoảng loạn, người chăn nuôi nên chuẩn bị một số dụng cụ đơn giản:

• Đèn pin: Ưu tiên loại có ánh sáng đủ để quan sát các khe, kẽ và bề mặt chuồng.
• Găng tay: Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với chất bẩn và ký sinh trùng.
• Điện thoại: Chụp ảnh hoặc quay video những vị trí nghi ngờ có mạt.
• Giấy trắng hoặc khăn giấy: Hỗ trợ quan sát những cá thể mạt nhỏ khi lấy mẫu từ các vị trí nghi ngờ.
• Sổ ghi chép: Ghi nhận khu vực phát hiện mạt để thuận tiện theo dõi.

Ngoài ra, cần tuân thủ quy định an toàn sinh học của trang trại, tránh sử dụng chung dụng cụ giữa các khu vực nếu chưa được vệ sinh phù hợp.

Hướng dẫn cách kiểm tra mạt gà vào ban đêm

Bước 1: Lựa chọn thời điểm kiểm tra phù hợp

Nên tiến hành kiểm tra sau khi chuồng đã chuyển sang giai đoạn tối và đàn gà bắt đầu nghỉ ngơi.

Không nhất thiết phải kiểm tra vào một giờ cố định. Thời điểm phù hợp phụ thuộc vào lịch chiếu sáng và điều kiện quản lý của từng trang trại.

Khi kiểm tra, nên di chuyển nhẹ nhàng, tránh gây tiếng động lớn hoặc chiếu đèn mạnh liên tục vào đàn gà.

Bước 2: Quan sát khu vực gà đang nghỉ

Sử dụng đèn pin để quan sát những vị trí gần cơ thể gà, đặc biệt là khu vực gà tiếp xúc với cầu đậu, lồng hoặc các bộ phận của chuồng.

Nếu có mạt đỏ, người nuôi có thể phát hiện những chấm nhỏ đang di chuyển trên bề mặt chuồng hoặc gần vị trí gà nghỉ.

Mạt chưa hút máu thường có màu nhạt hơn, trong khi những cá thể đã hút máu có thể chuyển sang màu đỏ hoặc đỏ sẫm.

Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào màu sắc để xác định chính xác loài mạt.

Bước 3: Kiểm tra các khe, kẽ gần vị trí gà nghỉ

Đây là bước quan trọng vì mạt đỏ thường di chuyển giữa nơi trú ẩn và vật chủ.

Người nuôi nên tập trung vào:

• Khe nối giữa các thanh chuồng.
• Vị trí tiếp xúc của cầu đậu với giá đỡ.
• Những góc khuất quanh ổ đẻ.
• Mối nối của lồng và thiết bị.
• Các khoảng trống nhỏ gần nơi gà thường xuyên nghỉ.

Có thể quan sát xem mạt có đang di chuyển ra khỏi khe hoặc tập trung quanh những vị trí này hay không.

Bước 4: Kiểm tra nhiều vị trí trong cùng một dãy chuồng

Không nên chỉ kiểm tra một vài con gà hoặc một vị trí rồi kết luận tình trạng mạt của toàn bộ chuồng.

Mạt đỏ có thể phân bố không đồng đều. Một số khu vực có mật độ mạt cao hơn những nơi khác do cấu trúc chuồng và điều kiện trú ẩn.

Vì vậy, nên kiểm tra nhiều điểm đại diện trong cùng một dãy chuồng, bao gồm cả những khu vực trước đây từng phát hiện mạt.

Bước 5: Ghi nhận và theo dõi kết quả

Khi phát hiện mạt, người chăn nuôi nên ghi lại vị trí, thời điểm và mức độ xuất hiện quan sát được.

Có thể chụp ảnh hoặc quay video để đối chiếu trong những lần kiểm tra tiếp theo.

Nếu chưa phát hiện mạt nhưng vẫn nghi ngờ, nên tiếp tục theo dõi và kết hợp những phương pháp giám sát khác, chẳng hạn sử dụng bẫy mạt phù hợp đặt tại các vị trí gần nơi gà nghỉ.

Làm sao nhận biết mạt gà khi soi đèn ban đêm?

Mạt đỏ gà có kích thước nhỏ, thường khó quan sát nếu không chú ý kỹ.

Khi kiểm tra, người nuôi có thể nhận thấy:

Những chấm nhỏ đang di chuyển: Mạt có thể bò trên bề mặt lồng, cầu đậu hoặc quanh các khe chuồng.

Các cụm mạt tập trung tại một vị trí: Trong những trường hợp nhiễm nặng, nhiều cá thể có thể tập trung gần nơi trú ẩn.

Mạt có màu đỏ sau khi hút máu: Đây là một đặc điểm có thể hỗ trợ nhận biết, nhưng không đủ để xác định loài.

Nếu cần xác định chính xác, nên thu mẫu và nhờ người có chuyên môn kiểm tra.

Không phát hiện mạt vào ban đêm có nghĩa là chuồng không có mạt?

Không. Một lần kiểm tra ban đêm không phát hiện mạt chưa đủ để khẳng định chuồng hoàn toàn không có mạt đỏ.

Kết quả quan sát còn phụ thuộc vào mật độ mạt, thời điểm kiểm tra, vị trí được lựa chọn và khả năng phát hiện của người kiểm tra.

Khi mật độ mạt còn thấp, việc quan sát trực tiếp có thể gặp nhiều khó khăn.

Do đó, đối với những trang trại có nguy cơ nhiễm mạt, nên kết hợp kiểm tra định kỳ với các phương pháp giám sát phù hợp để theo dõi sự thay đổi của quần thể mạt.

Khi phát hiện mạt gà cần xử lý như thế nào?

Khi xác định chuồng có mạt đỏ, người chăn nuôi cần đánh giá phạm vi xuất hiện và lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.

Bên cạnh vệ sinh chuồng trại và theo dõi những vị trí mạt thường trú ẩn, có thể sử dụng sản phẩm chuyên biệt để kiểm soát mạt trên đàn gà.

FLULA ORAL chứa hoạt chất Fluralaner 10 mg/ml, được sử dụng qua nước uống để kiểm soát mạt trên đàn gà.

Theo hướng dẫn sản phẩm, liều sử dụng là 0,5 mg Fluralaner/kg thể trọng, tương đương 1 ml FLULA ORAL/20 kg thể trọng, sử dụng 2 lần, cách nhau 7 ngày.

Fluralaner được hấp thu vào cơ thể gà. Khi mạt nhạy cảm hút máu từ gà đã được điều trị, chúng tiếp xúc với hoạt chất, qua đó giúp kiểm soát quần thể mạt.

Việc sử dụng cần tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn sản phẩm và kết hợp theo dõi tình trạng mạt trong chuồng.

Kết luận

Kiểm tra mạt gà vào ban đêm là cách hữu ích để phát hiện mạt đỏ gà (Dermanyssus gallinae), bởi đây là thời điểm chúng thường rời nơi trú ẩn để tìm vật chủ hút máu.

Khi kiểm tra, người chăn nuôi nên tập trung vào khu vực gà nghỉ, cầu đậu, ổ đẻ, khe chuồng và các mối nối, đồng thời quan sát nhiều vị trí thay vì chỉ kiểm tra một vài con gà.

Việc kiểm tra đúng thời điểm, ghi nhận kết quả và theo dõi định kỳ sẽ giúp phát hiện mạt sớm hơn, đánh giá tình trạng thực tế của trại và chủ động lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.